20160929_190701

In veel Zuid-Europese landen lijkt het leven een stuk vrijer dan bij ons in Nederland. Zo ook in Griekenland: auto’s rijden door rood, onder de 18 krijg je met gemak een biertje en roken mag praktisch overal. Opvallend is dat er voor al deze verschijnselen wel degelijk regels zijn, ze worden alleen niet gehandhaafd. Ik bekijk de situatie op nationaal niveau.

Deze column heb ik geschreven voor SPAT Online. Voor dit platform schreef ik iedere twee weken over mijn ervaringen in Griekenland! Dit platform bestaat nu niet meer. 

Ik rook niet, maar als ik hier in Thessaloniki uit ga, kom ik thuis met het gevoel alsof ik een asbak naar binnen heb gekieperd. Ik had eigenlijk net zo goed zelf een pakje kunnen oproken. Niet alleen tijdens het uitgaan, maar ook in een willekeurige supermarkt, in restaurants en zelfs ín het universiteitsgebouw kun je prima een sigaretje opsteken. Met 40% staat Griekenland op nummer één van de rokers in Europa. Hebben ze in Griekenland nog niet ontdekt dat roken ongezond is? Jawel hoor, er wordt alleen nauwelijks actie ondernomen om deze gewoonte terug te dringen. Een paar van mijn medestudenten zijn hier aangekomen als party smokers, maar vertrekken over enkele maanden gewoon hartstikke verslaafd.

Een pakje sigaretten kost drieënhalve euro, net zoveel als een bak kwark, en een kuch (demonstratief of astmatisch – wat een pech heb je dan) wordt waarschijnlijk weggelachen. Xalara malaka, rustig aan. Dood ga je toch wel. Goed punt, al kies ik er wel graag zelf voor of ik daar verteerde longen bij meeneem of niet. In Griekenland heb je die keuze eigenlijk niet, terwijl er wel degelijk regels voor zijn opgesteld. Roken in publieke ruimtes is sinds september 2010 verboden. Hetzelfde zie je terug in de uitstoot van verschillende gassen, regels in het verkeer en de hoeveelheid plastic tasjes. Alle lidstaten van de EU zijn sinds 2015 verplicht om het gebruik van plastic tasjes te verminderen, maar in de praktijk is daar nog weinig van te zien. Voor iedere pinda die je hier koopt krijg je een apart zakje, in Griekenland smelten immers toch geen ijskappen. Wie let er eigenlijk op die regels?

In Nederland kennen we een duidelijke scheiding van machten: de welbekende trias politica. De rechtgevende macht is het parlement, de rechtsprekende macht is de rechter en de rechthandhavende taak ligt bij de politie. Het ontbreekt in Griekenland aan die laatstgenoemde, de handhaving. Mijn huisbaas is zo’n agent. Pakt op maandag, woensdag en vrijdag een paar zakjes wiet af bij het pleintje maar zit verder, naar eigen zeggen, vooral koffie te drinken. Hij moest lachen toen ik hem vroeg waarom er zo weinig uniform loopt op straat, “is er in Nederland dan zoveel criminaliteit?”.

Ik zie hier omgekeerde psychologie. Meer politie schrikt criminaliteit af, in plaats van dat het er een consequentie van is. De Griekse politie laat zich weinig zien en zo worden burgers niet gedwongen om zich aan bepaalde leefregels te houden. De politie heeft niet genoeg geld om agenten ‘zomaar’ op straat in te zetten en daarnaast ontbreekt het voor een groot deel aan verantwoordelijkheidsgevoel. Het zal ze eigenlijk een worst wezen dat minderjarigen bier kunnen kopen op iedere hoek van de straat.

Ik vind het een goed punt dat de Grieken zich minder druk maken om dingen waar we in Nederland soms compleet in doordraaien, maar het brengt wel de veiligheid en gezondheid van burgers in gevaar. Bovendien: waarom zou je regels opstellen als ze toch niet gehandhaafd worden? Dat wekt niet bepaald de indruk dat de overheid het land onder controle heeft.